Τι είναι το Σύνδρομο των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων (facet syndrome)της σπονδυλικής στήλης
Το σύνδρομο της άρθρωσης είναι μια κατάσταση της σπονδυλικής στήλης που μοιάζει με αρθρίτιδα και μπορεί να είναι σημαντική πηγή χρόνιου πόνου στον αυχένα, στην πλάτη και στη μέση. Προκαλείται από εκφυλιστικές αλλαγές στις αρθρώσεις της σπονδυλικής στήλης.
Ποια είναι τα αίτια και η παθοφυσιολογία του συνδρόμου
Η δυσλειτουργία των ζυγοαποφυσιακών αρθρώσεων της αυχενικής και της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης αποτελεί μια από τις πιο συχνές αιτίες ανάπτυξης χρόνιας αυχεναλγίας και οσφυαλγίας. Το σύνδρομο προκαλείται από εκφυλιστικές αλλαγές της άρθρωσης, με εκφύλιση και αποδυνάμωση του χόνδρου που είναι ανάμεσα στις αρθρικές επιφάνειες.
Τι είναι οι ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις (facet joints)
Οι αρθρώσεις αυτές αποτελούν δομικά στοιχεία της σπονδυλικής στήλης που επιτρέπουν την κίνηση μεταξύ των σπονδύλων. Κάθε σπόνδυλος έχει την άνω και την κάτω αρθρική απόφυση. Οι αρθρώσεις αυτές επενδύονται από αρθρικό χόνδρο, καλύπτονται από μια κάψα και εγκλείουν αρθρικό υγρό, υπεύθυνο για τη λίπανση των αρθρικών επιφανειών. Λειτουργικά διευκολύνουν τις κινήσεις της σπονδυλικής στήλης, όπως την κάμψη και την στροφή και ταυτόχρονα συμβάλλουν στη σταθερότητα του σπονδυλικού άξονα. Οι μεσαίοι κλάδοι (medial branch) της οπίσθιας ρίζας των νωτιαίων νεύρων είναι υπεύθυνοι για τη νεύρωση της άρθρωσης και των υπερκείμενων μυών.
Γιατί οι ζυγοαποφυσιακές αρθρώσεις γίνονται επώδυνες
Οι εκφυλιστικές αλλαγές στη σπονδυλική στήλη μπορεί να προκαλέσουν άνιση μετατόπιση του σωματικού βάρους στις αρθρώσεις. Αυτή η επιπλέον επιβάρυνση προκαλεί φθορά στην άρθρωση με την πάροδο του χρόνου. Η αρθρική κάψα λεπταίνει και ο χόνδρος διασπάται. Συχνά σχηματίζονται και οστεόφυτα. Η δυσλειτουργία της άρθρωσης οδηγεί σε φλεγμονή αυτής, γεγονός που πυροδοτεί την αποστολή επώδυνων σημάτων από τους νευρικούς κλάδους της άρθρωσης προς το κεντρικό νευρικό σύστημα. Με τη σειρά τους οι υπερκείμενοι μύες αντιδρούν με σπασμό αρχικά, ενώ στην πορεία μπορεί να ατροφήσουν και να πάψουν να λειτουργούν υποστηρικτικά.
Ποιοι είναι οι εκλυτικοί παράγοντες δυσλειτουργίας των αρθρώσεων
- Η τραυματική εκφύλιση της άρθρωσης
- Η ηλικιακή εκφύλιση της άρθρωσης
- Η Μηχανική εκφύλιση της άρθρωσης από έντονη επαγγελματική καταπόνηση
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του πόνου των αρθρώσεων
Υπάρχουν κλινικά συμπτώματα ενδεικτικά πόνου από τις αρθρώσεις. Ο πόνος είναι εντοπισμένος συνήθως παρασπονδυλικά, μπορεί ωστόσο να είναι και διάχυτος στη μέση ή στον αυχένα. Συχνά αντανακλά στους γλουτούς και στο οπίσθιο τμήμα του κάτω άκρου επί προσβολής των αρθρώσεων της οσφύος ή στο κεφάλι και στον ώμο επί προσβολής των αυχενικών αρθρώσεων.
Ποια είναι τα σημεία και συμπτώματα του συνδρόμου και πώς τίθεται η διάγνωση
Ο εκφυλισμός της άρθρωσης μπορεί να είναι ανώδυνος, έως ότου ένα συμβάν να πυροδοτήσει τα συμπτώματα. Ο πόνος των αρθρώσεων επιδεινώνεται με την έκταση και τις στροφικές κινήσεις της σπονδυλικής στήλης. Είναι χειρότερος μετά από πολύωρη ορθοστασία και κατά την έγερση από καθιστή σε όρθια θέση. Μπορεί να είναι περιοδικός ή συνεχής και είναι εξαρτώμενος από το επίπεδο σωματικής καταπόνησης. Δραστηριότητες που αφαιρούν το βάρος από την άρθρωση, όπως το κάθισμα, η κλίση προς τα εμπρός ή η αλλαγή θέσης μπορεί να απαλύνουν τον πόνο.
Οι περισσότεροι ασθενείς έχουν μια επίμονη ευαισθησία στην πίεση της περιοχής που επικαλύπτει τις φλεγμονώδεις αρθρώσεις και κάποιο βαθμό δυσκαμψίας και σπασμού των υπερκείμενων μυϊκών ομάδων. Ο πόνος δεν έχει ριζιτική κατανομή, μπορεί ωστόσο σε κάποιες περιπτώσεις να μιμηθεί τον πόνο από κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου. Στις περιπτώσεις αυτές, η πιο αξιόπιστη διαφοροδιαγνωστική εξέταση είναι η έγχυση τοπικού αναισθητικού στην άρθρωση ή στα νεύρα που την τροφοδοτούν, εάν υπάρχει σαφής μείωση του άλγους, τότε ο πόνος πιθανότατα προέρχεται από τις αρθρώσεις και όχι από τον δίσκο.
Που συναντάται συχνότερα η πάθηση
Το σύνδρομο εμφανίζεται τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες. Είναι συχνότερο σε ασθενείς 50-70ετών και ιδίως σε άτομα με τάση για αρθρίτιδα. Μπορεί επίσης να εμφανισθεί και σε νεαρότερους ασθενείς επί εδάφους σε προηγούμενου τραυματισμού στη σπονδυλική στήλη ή φλεγμονώδους σπονδυλοαρθρίτιδος.
Από ποιες άλλες παθήσεις πρέπει να διαφοροδιαγνωσθεί το σύνδρομο facet
- Νόσος της ιερολαγόνιας άρθρωσης
- Κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου
- Αγκυλοποιητική Σπονδυλίτιδα
- Σύνδρομο απιοειδούς μυός
- Μυοπεριτονιακός πόνος
- Φλεγμονή άρθρωσης ισχίου ή θυλάκου του μείζονος τροχαντήρα
Ποια είναι η θεραπευτική προσέγγιση του συνδρόμου
- Συντηρητική αντιμετώπιση με μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, φυσιοθεραπεία, κινησιοθεραπεία και υδροθεραπεία, με σύγχρονο περιορισμό της έντονης δραστηριότητας
- Τοπική έγχυση στεροειδούς ενδοαρθρικά
- Φαρμακευτικός νευρικός αποκλεισμός της άρθρωσης με τοπικό αναισθητικό και κορτιζόνη (medial branch block)
- Νευρόλυση με χρήση ραδιοσυχνοτήτων ή κρυοπηξίας
- Αναγεννητικές ενέσιμες θεραπείες (πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια, προλοθεραπεία)
- Χειρουργική σταθεροποίηση αρθρώσεων (σπονδυλοδεσία)
Τι είναι η ενδροαρθρική έγχυση στις αρθρώσεις–Facet της σπονδυλικής στήλης
Πρόκειται για απευθείας έγχυση στεροειδούς στην κάψα που περιβάλλει την άρθρωση. Διενεργείται κάτω από ακτινοσκοπικό έλεγχο στην αυχενική, θωρακική ή οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ανακουφίζει από τον πόνο μέσα σε μερικές μέρες και βελτιώνει την κίνηση.
Διενεργείται με τον ασθενή μπρούμητα, υπό τοπική αναισθησία και ως διαδικασία διαρκεί 10-20 λεπτά.
Μια βελόνα εισάγεται απευθείας στο κατώτερο τμήμα της άρθρωσης, όπου χορηγείται το φαρμακευτικό διάλυμα. Η παρέμβαση δεν χρειάζεται νοσηλεία και ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στην καθημερινότητά του την επόμενη μέρα.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι της ενδοαρθρικής έγχυσης
Όλες οι ιατρικές διαδικασίες έχουν κινδύνους, αλλά οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τις ενέσεις στις αρθρώσεις είναι πολύ χαμηλοί. Ο ασθενής μπορεί να έχει τοπικό πόνο στο σημείο της ένεσης ή να παραπονεθεί για κεφαλαλγία μικρής διάρκειας. Λιγότερο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η αλλεργική αντίδραση, η νευρική βλάβη, το αιμάτωμα και η μόλυνση. Παροδικά μπορεί να αυξηθεί η πίεση και το σάκχαρο του αίματος από τη χρήση στεροειδών.
Πότε διαπιστώνεται το αποτέλεσμα της ενδαρθρικής έγχυσης
Η έγχυση για μείωση της φλεγμονής κάνει μέχρι και πέντε ημέρες για να δράσει τα μέγιστα. Το τοπικό αναισθητικό αναμένεται να ανακουφίσει προσωρινά για κάποιες ώρες. Τα στεροειδή χρειάζονται 48-72 ώρες για να κάνουν δράση.
Τι είναι η έγχυση αποκλεισμού του μεσαίου κλάδου της άρθρωσης (medial branch block);
Είναι μια ένεση μικρής ποσότητας τοπικού αναισθητικού και στεροειδούς απευθείας σε νευρικούς κλάδους που μεταφέρουν τον πόνο της άρθρωσης. Τα νεύρα αυτά είναι οι μέσοι νευρικοί κλάδοι, οι οποίοι προέρχονται από τις ραχιαίες νωτιαίες ρίζες. Τα μπλοκ μεσαίου κλάδου είναι ιατρικές διαδικασίες που χρησιμοποιούνται αρχικά για διαγνωστικούς σκοπούς για να βοηθήσουν στον εντοπισμό της πηγής του πόνου. Η θεραπευτική ανακούφιση που προσφέρουν είναι βραχείας διάρκειας.
Πώς εκτελείται η διαδικασία νευρικού αποκλεισμού της άρθρωσης
Η διαδικασία μπορεί να διενεργηθεί στις αρθρώσεις του αυχένα, της ράχης και της μέσης. Με τον ασθενή σε πρηνή θέση και υπό τοπική αναισθησία εισάγεται μια βελόνα που υπό συνεχή ακτινοσκοπική καθοδήγηση φθάνει στους νευρικούς κλάδους της κάθε άρθρωσης. Μια μικρή ποσότητα αναισθητικού διαλύματος εγχέεται και αφαιρείται η βελόνα. Ο ασθενής αναπαύεται για 30 λεπτά και σε μία ώρα μπορεί να εξέλθει, μετά την αξιολόγησή του από τον θεράποντα ιατρό. Οι κίνδυνοι από τη διαδικασία είναι σπάνιοι.
Τι είναι η έγχυση πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια και η προλοθεραπεία με χρήση σακχαρούχου διαλύματος
Πρόκειται για αναγεννητικού τύπου θεραπευτικές παρεμβάσεις με στόχο την προώθηση της φυσικής επούλωσης μέσω διέγερσης της ιστικής αποκατάστασης των μυών και των συνδέσμων.
Προσφέρουν μακροχρόνια ανακούφιση από τον πόνο μέσω ενδυνάμωσης και βελτίωσης της λειτουργίας των συνδετικών ιστών.
Τι είναι η νευρόλυση (RF-Ablation) των αρθρώσεων με χρήση ραδιοσυχνοτήτων
Πρόκειται για μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική απονεύρωσης των αρθρώσεων της σπονδυλικής στήλης. Μπορεί να εφαρμοσθεί κατά τον ίδιο τρόπο στον αυχένα, στη ράχη και στην μέση. Στόχος της είναι η μακροπρόθεσμη ανακούφιση από τον πόνο των αρθρώσεων της σπονδυλικής στήλης, μέσω κατάλυσης των μέσων νευρικών κλάδων με χρήση της ενέργειας των ραδιοσυχνοτήτων. Προσφέρει ανακούφιση από τον πόνο για 9-15 μήνες συνήθως. Οι απολήξεις των νεύρων τείνουν να αναπλάθονται και ο πόνος μπορεί να επιστρέψει. Η διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί χωρίς κανένα πρόβλημα εάν χρειασθεί.
Τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια της νευρόλυσης
Χορηγείται τοπική αναισθησία για να μουδιάσει το δέρμα. Ο ιατρός κάτω από ακτινοσκοπική καθοδήγηση, εισάγει μια λεπτή ειδική βελόνα που στοχεύει το σημείο διέλευσης του μέσου νευρικού κλάδου, το οποίο βρίσκεται στη συμβολή της άνω αρθρικής και της εγκάρσιας απόφυσης του σπονδύλου στην οσφυϊκή μοίρα.
Στην πορεία ακολουθεί κινητικός και αισθητικός ερεθισμός του νεύρου. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μικρούς τοπικούς μυϊκούς σπασμούς και να προκαλέσει λίγο πόνο. Μόλις ελεγχθεί η σωστή τοποθέτηση της βελόνας, χορηγείται τοπικό αναισθητικό και ακολουθεί η θερμοκαυτηρίαση του νεύρου.
Τι συμβαίνει μετά τη νευρόλυση των αρθρώσεων
Ο ασθενής παραμένει για παρακολούθηση για λίγη ώρα και λαμβάνει εξιτήριο. Μπορεί να νιώθει κάποιες ενοχλήσεις για μερικές ημέρες. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε ερεθισμό των μυών και των νεύρων. Μπορεί να νιώσει μούδιασμα, αδυναμία ή κνησμό στον αυχένα ή στη μέση για περίπου δύο εβδομάδες.
Η μέγιστη ανακούφιση από τον πόνο φυσιολογικά επέρχεται σε δύο με τρεις εβδομάδες.
Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές της νευρόλυσης
Πιθανές επιπλοκές είναι η αύξηση του πόνου για λίγες μέρες, ο πονοκέφαλος, η ανάπτυξη τοπικού αιματώματος, η λοίμωξη. Σπανιότερα μπορεί να υπάρξει κάκωση της νευρικής ρίζας από βαθύτερη εισαγωγή της βελόνας.
